فتق دیسک گردن یک مشکل شایع در ستون فقرات در ناحیه گردن است که معمولاً به علت فشار یا خروج غیرطبیعی یک قسمت از دیسک بین مهرههای گردن ایجاد میشود. دیسکها به عنوان وسیلهای انعطافپذیر بین مهرهها وجود دارند که وظیفه جذب فشار و فراهم کردن انعطاف و حرکت در ناحیه گردن را دارند.
هنگامی که یک قسمت از دیسک از محل خود خارج میشود، فتق دیسک ایجاد میشود. این وضعیت ممکن است منجر به فشار بر اعصاب و بافتهای اطراف شود، که علائمی چون درد گردنی، درد شانه و بازو، تنگی و محدودیت در حرکت گردن، و در موارد شدیدتر ممکن است منجر به مشکلات عصبی گردد.
فتق دیسک گردن چیست؟
فتق دیسک گردن به وضعیتی اشاره دارد که یک قسمت از غضروف استخوان های گردن (دیسک) به خارج از محدوده معمول خود فشرده شده و فشاری بر روی اعصاب یا نخاع ایجاد کند. این وضعیت معمولاً نتیجه آسیب دیدگی و ضعف در غضروف های بین مهره های گردن است.
بیشتر بخوانید: آرتروز شانه به چه دلیلی ایجاد می شود؟
علائم رایج و خطرناک دیسک گردن
علائم فتق دیسک گردن بسیار گسترده و مختلف است و بستگی به مکان و شدت فشار بر روی اعصاب یا نخاع دارد.
درد شدید در ناحیه گردن :
درد شدید در ناحیه گردن از شایع ترین علائم فتق دیسک گردن است و کم کم به یک یا هر دو شانه و بازوها هم انتقال مییابد.
سوزش دست و کتف :
سوزش دست و کتف و افت کاهش عضلات در شانه، بازو یا حتی دست میتواند ناشی از فشار بر روی اعصاب باشد.
بیشتر بخوانید: انواع آسیب های شانه که سبب درد گردن می شود؟
سایر علائم:
- کاهش انعطاف پذیری گردن
- احساس شوک مانند در بدن
- احساس درد نواحی گردن
- ناتوانی در چرخش کامل گردن
- از دست دادن تعادل و هماهنگی
- بی حسی شانه یا بازو
- ضعف در دست یا بازو
- ناتوانی در حرکت دادن دستها
- احساس درد در هنگام راه رفتن
نوع درد فتق دیسک گردن
درد ناشی از فتق دیسک گردن به صورت حاد و تیز در طول اعصاب مهره های این ناحیه رخ میدهد. نوع درد در افراد متفاوت است و بستگی به موقعیت و فشار بر روی اعصاب یا نخاع مهره های گردن دارد. معمولاً درد فتق دیسک گردن به صورت تیز و ناگهانی احساس میشود، مخصوصاً زمانی که فشار بر روی اعصاب افزایش مییابد. در بعضی موارد، درد گردن به شانه و بازو و در طول زمان به مهره های کمر نیز انتقال پیدا میکند زیرا به طور کلی فشار بر روی اعصاب میتواند منجر به ضعف عضلات شود. همچنین حرکت گردن، درد را تشدید میکند و بیمار ترجیح میدهد گردن خود را ثابت نگه دارد.
بیشتر بخوانید: پارگی تاندون شانه چرا ایجاد می شود؟
علت فتق دیسک گردن
فتق دیسک گردن معمولاً ناشی از ضعف یا آسیب به غضروف های بین مهرههای گردن (دیسکها) اتفاق میافتد. علل مختلفی به ایجاد فتق دیسک گردن منجر میشوند، که شامل موارد زیر میشوند:
بالا رفتن سن:
با پیر شدن، غضروف های بین مهرهها دچار تغییرات ساختاری و کاهش انعطافپذیری میشوند که میتواند به تخریب و فشرده شدن آن ها و در نتیجه، فتق دیسک گردن منجر شود.
آسیب و زخم:
ضربهها، حوادث، یا آسیب به ناحیه گردن میتواند به آسیب دیدن دیسکها و فتق دیسک گردن منجر شود.
ضعف عضلات پشت گردن:
عدم تقویت و ضعف عضلات پشت گردن میتواند به عدم حمایت از دیسک ها و افزایش فشار بر روی آن ها منجر شود.
جابجایی مهرهها (اسپوندیلوز):
تغییرات در ساختار مهرهها مانند اسپوندیلوز میتواند به فشرده شدن دیسک ها و فتق دیسک گردن منجر شود.
ژنتیک:
عوامل ژنتیکی نیز میتوانند نقشی در افزایش احتمال ابتلا به فتق دیسک داشته باشند.
بیشتر بخوانید: پارگی اسلپ شانه چیست؟!
سایر علل عبارتند از:
- بلند کردن نامناسب اجسام
- بلند کردن اجسام سنگین
- نشستن و بر خواستن نادرست
- مصرف دخانیات
- بعضی از ورزش ها
- بعضی از فعالیتهای شغلی
انواع فتق دیسک گردن
فتق دیسک گردن به علت فشار یا خروج بخشی از دیسک بین مهرههای گردن ایجاد میشود. این وضعیت ممکن است در مناطق مختلف گردن رخ دهد و به طبع آن انواع مختلفی از فتق دیسک گردن وجود دارد. برخی از این انواع عبارتند از:
- از دست دادن آب دیسک
- پارگی دیسک گردن
- جدا شدن قطعهای از دیسک گردن
- فتق دیسک گردن مهره ۵ و ۶
- بیرون زدگی دیسک گردن مهره ۶ و ۷
- دیسک خفیف گردن
- پروتروژن یا برآمدگی
- اکستروژن یا بیرون زدگی دیسک
- سکستروژن یا پارگی دیسک گردن
بیشتر بخوانید: شانه منجمد چیست؟
مراحل و شدت دیسک گردن
مراحل و شدت فتق دیسک گردن در چهار مرحله اصلی تقسیمبندی میشود:
ضعیف شدن دیسک:
دیسک هنوز میان مهره واقع شده است و به طور کامل بیرون نزده است و درد معمولاً به اطراف گردن محدود بوده و حاد و شدید نیست.
بیرون افتادگی دیسک:
دیسک از بین مهره ها خارج شده و به سمت کانال نخاع بیرون میزند که فشار بیش از اندازه ای را برای گردن ایجاد میکند. درد افزایش و به شانه و بازو انتقال مییابد و با فشار بر روی عصبها، علائم از دست دادن حس یا ضعف عضلات بروز میکند.
بیرون آمدن دیسک:
دیسک کاملاً از میان مهره ها خارج شده و به خارج از آن ها راه یافته است. درد به سمت مراکز عصبی انتقال مییابد و گاهی به سمت بازو یا شانه گسترش مییابد. علائم از دست دادن حس یا ضعف عضلات نیز شدیدتر میشود.
جداشدن دیسک:
غضروف به طور کامل از دیسک خارج شده و در نزدیکی مایع نخاع قرار گرفته است. درد شدید، علائم از دست دادن حس و حتی مشکلات حرکتی در این مرحله ایجاد میشود.
بیشتر بخوانید: جراحی تعویض مفصل شانه برای چه کسانی مناسب است؟
شدت درد و علائم نیز بستگی به میزان فشار بر روی عصبها، موقعیت فتق دیسک و عوارض جانبی دارد. همواره بهتر است هرگونه علائم مشکوک را با پزشک مطرح کنید تا تشخیص و درمان صحیح انجام شود.
پیشگیری از فتق دیسک گردن
پیشگیری از فتق دیسک گردن میتواند با اعتنای به نکات زیر و ایجاد سبک زندگی سالم صورت گیرد:
حفظ وزن مناسب:
حفظ وزن مناسب و جلوگیری از افزایش وزن بیش از حد، به کاهش فشار و استرس بر روی دیسکها و ستون فقرات کمک میکند. ورزش منظم و تغذیه سالم نیز در این زمینه مؤثر است.
حرکت منظم و ورزش مناسب:
انجام ورزشهای تقویتی برای عضلات پشت و گردن، میتواند به حفظ انعطاف و استحکام مناسب منطقه گردن کمک کند. ورزشهایی مانند یوگا و شنا نیز میتوانند به افزایش انعطاف و کاهش فشار بر روی دیسکها کمک کنند.
رعایت صحیح نشستن و خوابیدن:
رعایت صحیح نشستن و خوابیدن و اجتناب از وضعیتهایی که فشار زیادی بر روی گردن ایجاد میکنند، مانند خم شدن به شدت به جلو، میتواند از ایجاد فشار اضافی بر روی دیسکها جلوگیری کند.
استفاده از مبلمان و تجهیزات با ارتفاع مناسب :
استفاده از مبلمان و تجهیزاتی که ارتفاع مناسب داشته باشند، به حفظ استقامت و حالت طبیعی گردن کمک میکند. همچنین، استفاده از دستگاههای محافظتی در مواقعی که فشار زیاد بر روی گردن اعمال میشود، توصیه میشود.
پیشگیری از تراکمهای استخوانی:
مصرف کافی ویتامین D و کلسیم، همراه با انجام ورزشهای مؤثر برای حفظ سلامت استخوان، میتواند از تراکمهای استخوانی جلوگیری کند و به تقویت ستون فقرات کمک کند.
خلاصه
فتق دیسک گردن عارضه ای است که در آن دیسک های گردن از محل خود بیرون میآیند. این عارضه در اثر وارد شدن فشار زیاد بر غضروفها در اثر حرکات مکرر یا ضربات مستقیم به گردن وارد ایجاد می شود.
علائم فتق دیسک گردن شامل درد در ناحیه گردن، شانه، بازو یا دست است.
تغییر در الگوی حرکات روزمره و اجتناب از فعالیتهایی که ممکن است به گردن فشار زیاد وارد کنند، نقش مهمی در پیشگیری از فتق دیسک گردن دارد.