نقرس چیست؟ و چه علائمی دارد؟!

نقرس نوعی از بیماری آرتروز است که رابطه مستقیمی با افزایش میزان اوره در بدن دارد. وجود اوره تا یک میزان در خون بدن همه افراد طبیعی است، هنگامی که سطح آن خیلی زیاد شود، باعث نقرس می شود. تصور بعضی از افراد بر اینست که پرخوری و مصرف الکل سبب بروز نقرس می شود. مصرف الکل سبب تشدید نقرس می شود، اما در بروز آن نقشی ندارد.

کلیه به طور خودکار تا حدی سطح اوره را در بدن کاهش می دهد.  اما در صورت افزایش سطح اوره در بدن، کلیه ها قادر به دفع آن نبوده و منجر به تشکلیل بلورهایی از جنس اوره در بدن می شود.

این بیماری قابل کنترل است و می‌توان از ابتلا به آن جلوگیری کرد. پیش از بررسی روش‌هایی برای درمان نقرس، ابتدا باید با علائم، عوامل ایجاد و روش‌های تشخیص آن آشنا شوید.

اما اگر سطح اوارت در بدن بیش از اندازه افزایش یابد و بدن قادر به دفع آن از طریق کلیه ها نباشد؛ سطح اورات مجددا افزایش می یابد. در این شرایط، در بدن از بلورهایی از جنس اورات به آرامی تشکیل می شوند. این بلورها جنس محکمی دارند و چیزی شبیه به غضروف در اطراف آن شکل می گیرد.

نقرس چیست؟

با افزایش میزان اسید اوریک در بدن، کلیه قادر به دفع آن نبوده و این ماده در مفاصل به شکل بلور رسوب می‌کند. بلورها جنس محکمی دارند و شبیه به غضروف در بدن شکل می گیرند.  به همین دلیل، نقرس شکل پیچیده‌ای از آرتریت است و نوعی بیماری مفصلی به حساب می‌آید.

نقرس با درد و حملات شدید و ناگهانی همراه است. بیشترین درگیری این بیماری با عضوهایی چون پا، انگشت‌های دست، زانو و مچ پا است. اما گاهی سایر نواحی بدن مانند انگشت‌های دست یا آرنج را درگیر می‌کند.

 در این میان، افرادی که بیماری‌هایی همچون سنگ کلیه دارند، ممکن است بیش از بقیه در معرض نقرس قرار بگیرند.

این بیماری توام با علائمی همچون التهاب، آرتروز شدید، داغ و قرمز شدن مفاصل و سنگ کلیه است و  سبب ایجاد اختلال و آشفتگی در روند طبیعی خواب فرد می شود.

علائم نقرس

نقرس معمولا با علائم شدیدی همراه است. معمولا در نیمه‌های شب با سوزش در نقاطی چون پا و سایر مفاصل اتفاق می‌افتد. از علائم شایع این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

·         درد مفصلی حاد:

درد شدید در مفاصل از بارزترین علائم این بیماری است. شدت درد بعد از شروع  ابتدا کم است و کم کم شدیدتر می‌شود. بعد از حمله نقرسی، فرد ممکن است هفته‌ها درگیر باشد. این درد معمولا از انگشتان پا شروع می‌شود و به ساق پا و زانو می‌رسد.

·         التهاب و قرمزی:

 اسکن‌هایی که از مبتلایان به نقرس انجام شده است، نشان می‌دهد مفاصل درگیر، دچار التهاب هستند. این التهاب معمولا به شکل ورم، حساس شدن، گرم شدن و قرمز شدن بروز می‌کند.

·         توانایی حرکتی کم:

 هرچه زمان بیشتر می‌گذرد، درد نقرس بیشتر می‌شود. گاهی میزان درد به حدی است که دامنه حرکتی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در نتیجه، به او اجازه نمی‌دهد که مفاصل خود را به صورت عادی حرکت دهد. گاهی بعد از شروع درد، فرد ممکن است در انگشتان پا، ساق پا و زانو احساس بی حسی کند.

·         علائم عمومی:

 تب، حس عجیبی چون ناراحت بودن حال عمومی، خستگی و افزایش تپش یا ضربان قلب.

بیشتر بخوانید: درمان نقرس چگونه است؟

عوامل ایجاد نقرس

نقرس در مردان شایع تر از زنان است. عوامل ایجاد نقرس شامل موارد زیر است:

·         افزایش وزن

·         بالا رفتن سن

·         مصرف بی‌رویه گوشت قرمز

·         مصرف الکل به مقدار زیاد

·         وراثت

·         مصرف داروهای مخصوص

·         کنترل نکردن بیماری‌هایی چون دیابت و فشار خون بالا

·         مصرف داروهای حاوی سالیسیلات

·         جنسیت

·         مصرف بی‌رویه مکمل‌های پروتئینی

تاثیر نقرس بر زندگی

نقرس اگر کنترل نشود، سبب بروز مشکلاتی دیگر در بدن می شود و در نهایت منجر به سکته مغزی، قلبی می شود. مشکلاتی که می‌توانند زندگی فرد را دچار اختلال کنند. از جمله مشکلاتی که نقرس در بدن افراد ایجاد می کند:

·         ایجاد سنگ کلیه

·         افزایش ابتلا به سرطان پروستات

·         اختلال در نعوظ

·         کم کاری تیروئید

·         استئوآرتریت مفصلی

·         افسردگی

البته با استفاده از داروهای مخصوص نقرس می‌توان تاثیر آن بر زندگی را کاهش داد تا فرد بتواند روند طبیعی زندگی را طی کند.

توفی از عوارض نقرس

Tophi یا توفی از جمله عوارض نقرس است. در برخی مواقع بلورهای تشکیل شده ناشی از تجمع اوره، روی مفصل تشکیل نشده و از زیر پوست قابل مشاهده است. به این حالت توفی می گویند. 

شایع ترین نواحی بدن جهت تشکیل Tophi (توفی) عبارت هستند از:

• بالای انگشتان پا
• پشت پاشنه پا
• جلوی زانو
• پشت انگشتان و مچ دست
• اطراف آرنج
• گوش ها.

توفی خود به خود دردناک نیست، اما برخی اوقات ملتهب و متورم می شوند. در این حالت بلورها تجزیه شده و مثل مایعی سفید رنگ از بدن خارج  می شوند.

این عارضه علائمی چون درد مفاصل دارد و گاهی سبب آسیب به غضروف و استخوان می شود.

بیشتر بخوانید: تزریق پی آر پی عضلانی چگونه است؟

عوامل محرک نقرس

عوامل محرک نقرس در کنار وراثت می‌تواند به سبک زندگی فرد و رژیم غذایی او نیز بستگی داشته باشد. از جمله عوامل محرک نقرس:

• رژیم غذایی نامناسب
• دفع ناقص اوره
• دفع ناقص اسید اوریک توسط کلیه
• تولید بیش از حد اسید اوریک

روش های تشخیص نقرس

برای تشخیص بیماری نقرس علاوه بر بررسی علائم و معاینه فیزیکی، باید آزمایش‌های مربوطه را انجام دهید تا از وجود این بیماری در بدن خود مطمئن شوید. انجام آزمایش هایی چون:

·         انجام آزمایش خون برای اندازه‌گیری میزان اسید اوریک و کراتینین خون

·         انجام آزمایش مایعات مفصلی: با بررسی مایعات مفصلی مشاهده کریستال‌های تیز اوره امکان‌پذیر خواهد بود.

·         انجام تصویر برداری با اشعه ایکس: این روش التهاب مفصلی را نشان می‌دهد.

·         گام دیگر سونوگرافی است. با کمک سونوگرافی نیز می‌توان وجود کریستال‌ها را در مفاصل تشخیص داد.

·       توموگرافی یا DECT : در این روش کریستال‌های اوره در مفاصل تشخیص داده می‌شوند. این روش هزینه بالایی دارد. به همین دلیل، معمولا به عنوان یک روش متداول استفاده نمی‌شود.

روش های پیشگیری از ابتلا به نقرس

برای پیشگیری از ابتلا به نقرس می‌توانید اقدامات ارزنده‌ای برای خود یا اطرافیانتان انجام دهید. اولین آن‌ها رعایت کردن رژیم غذایی مناسب، انجام آزمایش و تحت کنترل بودن است. موارد دیگری در پیشگیری از ابتلا به نقرس موثر است، که در ادامه به صورت لیست‌وار به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

·         مصرف فراوان مایعات غیر الکلی و غیر شیرین

·         مصرف به اندازه پروتئین شامل گوشت قرمز، مرغ و غذای دریایی

·         مصرف محصولات لبنی کم چرب

·         کنترل وزن و نگه داشتن وزن در یک محدوده وزنی نرمال با توجه به شاخص توده بدنی

·         پرهیز از انجام رژیم‌های سخت غذایی برای کاهش میزان اسید اوریک خون

نتیجه گیری

بیماری نقرس بیماری همراه با دردی است که معمولا در میانسالی در افراد بالای 40 سال روی می‌دهد. این بیماری قابل کنترل است، اما درمان قطعی برای آن وجود ندارد و به دلیل افزایش اسید اوریک در خون به وجود می‌آید. دلایل مختلفی می‌تواند باعث افزایش میزان اسید اوریک در خون شود که از این میان می‌توان به مصرف زیاد پروتئین، اختلال وراثتی و .. اشاره کرد. بهترین کار برای پیشگیری از این بیماری حفظ وزن و تناسب اندام، مصرف نوشیدنی‌های غیر شیرین به خصوص شیرین کننده‌های مصنوعی و حفظ رژیم غذایی درست است.

سوالات متداول